OBWÓD PNIA PUSZCZAŃSKICH DĘBÓW

Dęby puszczańskie nie osiągają tak dużego obwodu pnia jak dęby rosnące na otwartym terenie. Przecież muszą przez pierwsze 100 lat walczyć o światło ze strzelistymi świerkami, sosnami i lipami. Pną się do góry , by osiągnąć niedostępną innym dębom wysokości (bywa, że i 43 m). Dopiero, gdy tę walkę wygrają mogą zatroszczyć się o obwód pnia. Rozmiary dębów puszczańskich i ich wygląd są następstwem wielu czynników, które towarzyszą ich wzrostowi. Inne dęby, zwłaszcza te rosnące na otwartym terenie, po prostu - jeżeli można to tak ująć - "obrastają w tłuszcz", a do tego nie potrzebują jakiś szczególnych warunków - wystarczy, że są i rosną. Puszczańskie dęby, żeby osiągnęły optymimum swojego pokroju i rozmiarów muszą rosnąć w ściśle określonych warunkach. Warunki takie od wieków stwarzała im Puszcza Białowieska. Bez puszczy nie byłoby tych olbrzymów, ale tak samo i bez nich Puszcza Białowieska nie byłaby sobą. W puszczańskie kniej dęby największe rozmiary osiągają w grądzie niskim i na granicy grądu niskiego i łęgu jesionowo-olszowego - tam natura stworzyła im najdogodniejsze warunki do wzrostu.

Do wyścigu o najpotężniejsze drzewo w puszczy staje tysiące drzew (w polskiej części Puszczy Białowieskiej liczbę dębów o obwodzie powyżej 400 cm obwodu pnia szacuję na 2-3 tysiące) - z tych 2-3 tysięcy obwód pnia powyżej 500 cm osiągnie ok. 400 drzew, a tych które przekroczą 600 cm będzie zaledwie kilkadziesiąt.Z tych kilkudziesięciu tylko kilka będzie mogło się poszczycić wspaniały pokrójem - klasyczny dla dębów puszczańskich, którym wszystkich zachwycał "Car-Dąb"(obwód 640cm - wysokość 41m) czy obecnie zachwyca "Król Niezanowa" (608 cm obwodu pnia, wysokość 38m, wysokości pnia do pierwszej gałęzi ok.20m) (zdjęcie obok), Dąb im. prof. J.B.Falińskiego (610 cm obwodu pnia), czy też "Imperator Północy" (619 obwodu pnia). I to właśnie połączenie kolumnowości pnia, pięknego osadzenia w gruncie jego podstawy, czy też strzelistości całego drzewa decyduje o niepowtarzalności puszczańskich mocarzy. I choć te dęby pod względem obwodem pnia ustępują innym dębom rosnącym na terenie Polski (np. rekordzista Polski - dąb Napoleon ma 10,5 m obwodu pnia i rośnie koło Zaboru na Dolnym Śląsku), ale w przypadku dębów puszczańskich te ich inne walory z nawiązka rekompensują mniejszą grubość pnia.

Oczywiście i tu w puszczy mamy dęby, które imponują słusznym obwodem pnia. Po tym względem rekordzista puszczańskim był dąb rosnący w oddz.544 - zwany "Beczką" (obwód pnia na wysokości piersi - 760 cm). Niestety dąb ten usechł na początku lat 90-tych, ale do dziś można jeszcze podziwiać jego okazały pień. Obecnie najgrubszym dębem w Puszczy jest "Maciek", którego obwód pnia na wys.130cm wynosi 730cm (w sumie jest to drzewo znacznie potężniejsze niż "Beczka", a nawet potężniejsze od obecnie martwego "Cara-Dębu". Szacuje się, że objętość tego drzewa wynosi ok.80m³ i pod tym względem w Polsce "Maciek" ustępuje tylko "Chrobremu").

Zresztą Puszcza Białowieska ma swoją specyfikę. Gdzie indziej tworzy się dębom cieplarniane warunki - łata się ich pnie, podpiera konary, chucha i dmucha, by jak najdłużej zachowywały dobrą kondycję. W Puszczy Białowieskiej dąb trwa do póki może. Każde drzewo ma tu swoją wartość, i to nie tylko wtedy, kiedy zachwyca żywotnością, ale także, gdy jego trwanie dobiegło końca, bo przecież nadal stanowi wartościową częścią ekosystemu, schronieniem dla zwierząt i roślin, jest ogniwiem w odwiecznym pochodzie narodzin i śmierci, ale co warte podkreślenia, niezbędnym ogniwem. Bo taki jest las i prawda o nim, a prawda nie tylko w naszym ludzkim świecie jest najważniejsza.